Dom gotowy na gorące lato – jak chronić wnętrza przed upałem?
Termoizolacja, okna, osłony przeciwsłoneczne i automatyka to cztery podstawowe filary ochrony przed nadmiernym nagrzewaniem się pomieszczeń. Co więcej, ich rola będzie rosła. Dane IMGW pokazują wyraźny trend: do lat 90. Polska notowała średnio około 4 dni upalnych rocznie, a obecnie ta liczba znacząco się zwiększa. Dziś na południu i zachodzie kraju bywa ich 14/15, a w rekordowych latach notowano nawet ponad 30. Dodatkowo od połowy XX wieku średnia temperatura latem wzrosła o ponad 2°C. Problem w tym, że większość budynków w Polsce projektowano z myślą o ochronie przed zimnem, nie przed upałem. Jak to zmienić?
Trzydzieści pięć stopni za oknem, nagrzane ściany, tropikalne noce… Dla wielu Polaków to już nie wyjątek, lecz coraz częstszy element lata. Tymczasem większość budynków powstała w czasach, gdy takie upały zdarzały się sporadycznie. Dziś wracają każdego roku. Rozwiązaniem nie musi być klimatyzacja, która jest energochłonna i kosztowna w eksploatacji. Odpowiedzią na zmiany klimatyczne jest odpowiednio zaprojektowany dom, systemowo ograniczający nadmierny napływ ciepła. To możliwe dzięki właściwie dobranej termoizolacji oraz przeszkleniom i osłonom okiennym, wspieranym przez inteligentną automatykę, która zarządza nimi w czasie rzeczywistym.
Wybierz osłony okienne
Najskuteczniejszym sposobem na upał jest zatrzymanie promieni słonecznych na zewnątrz, jeszcze przed szybami. Osłony zewnętrzne, takie jak rolety, markizy czy żaluzje fasadowe, mogą, w zależności od zastosowanego rozwiązania, ograniczać dopływ energii słonecznej nawet o 70-90%, zanim przeniknie ona do środka budynku. Występują w kilku wariantach montażu, np. modele nadstawne, które montuje się nad oknem są rozwiązaniem wygodnym przy modernizacjach, gdyż nie wymagają ingerencji w elewację. Systemy podtynkowe ukrywa się w fasadzie, dlatego najlepiej zaplanować je już na etapie budowy. Z kolei systemy natynkowe instaluje się bezpośrednio na elewacji budynku, co daje dużą elastyczność na każdym etapie inwestycji.
Takie rozwiązania znajdziemy m.in. w ofercie polskich firm, jak FAKRO czy Wiśniowski, które oferują osłony zewnętrzne zintegrowane z systemami sterowania, dzięki czemu możemy połączyć je z automatyką całego domu. Nowoczesne osłony nie tylko działają jako bariera termiczna, lecz także zapewniają ochronę akustyczną (redukcja hałasu nawet o 30 dB) oraz antywłamaniową, co czyni je inwestycją opłacalną na wielu poziomach.
Postaw na szyby przeciwsłoneczne i szkło selektywne
Drugą linię obrony stanowią odpowiednio dobrane szyby. Współczesna technologia szkła pozwala na coś, co jeszcze dwie dekady temu było niemożliwe, czyli przepuszczanie dziennego światła przy jednoczesnym blokowaniu ciepła. Okna o współczynniku przenikania ciepła na poziomie Uw poniżej 0,9 W/m²K to dziś element obowiązkowy w nowoczesnym budownictwie. Pakiet trzyszybowy z powłoką niskoemisyjną (Low-E) działa jak termos: zimą zatrzymuje ciepło we wnętrzu, a latem ogranicza jego napływ z zewnątrz. Glassolutions, dostawca zaawansowanych produktów szklanych dla budownictwa, specjalizuje się właśnie w tego typu technologiach. Najciekawszym rozwiązaniem dla domów z dużymi przeszkleniami jest szkło selektywne. Dzięki specjalnym powłokom przepuszcza ono do 70% widzialnego światła słonecznego, blokując jednocześnie znaczną część promieniowania podczerwonego, czyli cieplnego. Efekt to jasne, przestronne wnętrza bez efektu szklarni. Na elewacjach szczególnie narażonych na nasłonecznienie warto z kolei rozważyć szyby o wysokim współczynniku refleksyjności czy szkło z efektem lustra weneckiego. Odbijają one promienie słoneczne już na zewnętrznej powierzchni, zapewniając jednocześnie prywatność. W efekcie z zewnątrz widać odbicie otoczenia, a wewnątrz zachowana jest pełna widoczność. Przy wyborze szyb kluczowy jest wskaźnik g, czyli całkowita przepuszczalność energii słonecznej. Im niższy, tym mniej ciepła przedostaje się przez okno. Dla elewacji południowych rekomenduje się wartości g nieprzekraczające 0,35.
Dopasuj ochronę do stron świata
To, jak bardzo dom nagrzewa się latem, w dużej mierze zależy od orientacji okien względem stron świata. Największe znaczenie mają elewacje południowa i zachodnia, które są najmocniej nasłonecznione i wymagają zastosowania skutecznych osłon zewnętrznych. Szczególnie problematyczna jest strona zachodnia, gdyż popołudniowe słońce świeci tu pod niskim kątem i łatwo nagrzewa wnętrza. Z kolei w sypialniach o orientacji wschodniej temperatura rośnie już o poranku, a więc zanim domownicy wstaną, dlatego dobrze sprawdza się tu automatyka sterująca osłonami. Elewacja północna zwykle nie wymaga rozbudowanej ochrony, zazwyczaj wystarczą dobre szyby niskoemisyjne.
Coraz większą rolę odgrywają także systemy inteligentnego sterowania (rozwiązania smart home można znaleźć np. w ofercie firmy Somfy). Czujniki temperatury i nasłonecznienia automatycznie nawigują pracą osłon, harmonogramy pozwalają reagować z wyprzedzeniem, a zdalna obsługa ułatwia kontrolę nad całym systemem nawet na odległość. Dobrze zaprojektowana automatyka może przy tym wyraźnie ograniczyć potrzebę chłodzenia budynku.
Termoizolacja ścian zewnętrznych
Skuteczna ochrona przed nagrzewaniem powinna działać jak system naczyń połączonych. Jej ważnym elementem jest również termoizolacja przegród zewnętrznych budynku, przede wszystkim ścian. W Polsce najczęściej stosuje się system ociepleń ETICS, czyli montaż płyt izolacyjnych i pokrywanie ich warstwą zbrojącą oraz tynkiem. Najpopularniejszym materiałem ociepleniowym jest styropian, który charakteryzuje się korzystnym stosunkiem ceny do jakości.
Dane IMGW pokazują, że dni upalnych w Polsce będzie przybywać. Ochrona przed przegrzewaniem przestaje być więc wyborem, a staje się koniecznością. Rolety zewnętrzne, szyby z kontrolą słoneczną, odpowiednia termoizolacja i inteligentna automatyka to nie fanaberia ani luksus, tylko dokładnie ten sam rodzaj myślenia o budynku, który sprawił, że przestaliśmy marznąć zimą. Czas zastosować go również w przypadku lata.
